TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİK KURUMU KANUN TEKLİFİ TASLAĞI
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Toplumsal Cinsiyet
Eşitliği Kurumu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Kadınlara Yönelik Ayrımcı
Uygulamaların Sonlandırılmasına Dair
Kanun Teklifim gerekçesi ile birlikte ekte sunulmuştur.
Gereğini bilgilerinize arz ederim.
Muazzez ORHAN IŞIK
Van
Milletvekili
GENEL GEREKÇE
Tarih boyunca
bütün yönetim biçimleri, en köklü ayrımcılık biçimi olan cinsiyet ayrımı
üzerine inşa edilmiştir. Bugün varlıklarını merkeziyetçi ve tekçi erkek
egemenliğine dayandıran iktidarlar ise kadın kimliğini yok sayarak, kadınları
erkeğin ve devletin denetimi altına alan erkek egemen uygarlığın bir yansıması
şeklinde var olan yapıyı devam ettirmektedir. Bu eşitsiz yapıya karşı
kadınların yüzyılları aşan özgürlük ve eşitlik mücadelesi, dünyanın birçok
toplumunda eşitleyici mekanizmaları açığa çıkarmış ve cinsiyetçilik birçok
ülkede kısmen geriletilebilmiştir. Kadın siyasal, ekonomik, kültürel, bilimsel,
sosyal ve tüm alanları ile yaşama, özgür bireyler ve özneler olarak dahil
olmasının önündeki engellerin kaldırılması gereklidir. Kadınların mücadelesi bu
gerekliliği açığa çıkarmıştır. Bunun için kurumsal yapılar ve mekanizmalar
geliştirilmelidir.
Türkiye’de ve
dünyanın birçok yerinde kadınlara yönelik ayrımcılık; ev içi yaşamdan kamusal
yaşama, iş yaşamından medyaya, eğitimden sağlığa varana kadar birçok alanda
cinsiyetçi söylem ve pratiklerle yeniden üretilmektedir. Cinsiyet eşitsizliği, ataerkil
kültür ve erkek-devlet uygulamaları ile pekiştirilmektedir. Ancak bu eşitsizlik
ile sistematik ve kurumsal bir şekilde mücadele edilmesi gerekmektedir.
Türkiye
Cumhuriyeti’nin de imzalayıp, onaylayıp, gereklerini taahhüt ettiği Kadınlara
Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) kapsamında; “kadınlara
karşı ayrımcılık" terimi siyasal, ekonomik, sosyal, kültürel, kişisel veya
diğer alanlardaki kadın ve erkek eşitliğine dayanan insan haklarının ve temel
özgürlüklerin, medeni durumları ne olursa olsun kadınlara tanınmasını,
kadınların bu haklardan yararlanmalarını veya kullanmalarını engelleme veya
hükümsüz kılma amacını taşıyan veya bu sonucu doğuran cinsiyete dayalı her
hangi bir ayrım, dışlama veya kısıtlama” anlamına gelmektedir. Kadınlara karşı
ayrımcılığı durdurmak; demokratik, sosyal, insan haklarına saygılı bir devlet
olmanın gereğidir.
Cinsiyetler arası
eşitlik politikalarının olağan akışında, adaletli bir yapıya ulaşması mümkün
görünmemektedir. Türkiye’de her yıl yüzlerce kadın bu eşitsiz sosyal, ekonomik,
siyasal ve kültürel yapının sonucunda öldürülmektedir. Kadına yönelik şiddet genellikle
yaptırımsız bırakılmakta, çoğu zaman gerekli soruşmalar bile yürütülmemektedir.
Kadınlara yönelik ayrımcılık ve şiddetin durdurulması için kamu bütçelerinin
cinsiyet eşitliği perspektifi ile hazırlanması öncelikli bir adım olmalıdır. Kadınlara
yönelik kamu hizmetlerinin çoğaltılması, vergilerin cinsiyet eşitliğini
arttırmak ve eşitlikçi bir yaşam inşa etmek için kullanılması şiddetin birçok
türünü sınırlandıracaktır. Karar alma süreçlerine kadın katılımı arttıracak mekanizmaların
inşa edilmesi ise cinsiyet körü uygulama ve politikaları azaltacaktır. Bu durum
yaşam hakkı tehdit altında olan milyonlarca kadın için daha eşit ve özgür bir
yaşam alanı açacaktır. Öte yandan İstanbul Sözleşmesi’ni imzalayıp onaylayan
Türkiye Cumhuriyeti Devleti; aşağıdaki amaçlara ulaşmayı zaten taahhüt
etmiştir:
· Kadınları her türlü şiddetten
korumak, kadınlara yönelik şiddet ve aile içi şiddeti önlemek, kovuşturmak ve
ortadan kaldırmak,
· Kadına yönelik her türlü
ayrımcılığın kaldırılmasına katkıda bulunmak ve kadınların güçlendirilmesi yolu
dahil kadın ile erkek arasındaki temel eşitliği teşvik etmek;
· Kadına yönelik şiddet ve aile içi
şiddet mağdurlarının korunması ve bu mağdurlara yardım edilmesi için kapsamlı
bir çerçeve, politikalar ve tedbirler geliştirmek;
· Kadına yönelik şiddeti ve aile içi
şiddeti ortadan kaldırmak amacıyla uluslararası işbirliğini teşvik etmek;
· Kadına yönelik şiddet ve aile içi
şiddeti ortadan kaldırmak üzere bütüncül bir yaklaşım benimsemek amacıyla
etkili işbirliğini sağlamak için kuruluşlara ve kolluk kuvvetlerine destek ve
yardım sağlamak.
Söz konusu İstanbul Sözleşmesi; toplumun, kadınlar ve
erkekler için uygun olduğunu düşündüğü sosyal anlamda oluşturulmuş roller,
davranışlar, faaliyetler ve özellikler olarak tanımladığı “toplumsal cinsiyet”
kavramının yaşamda fiili ve hukuki eşitsizlikleri barındırdığı ve bu
eşitsizliklerle mücadele edileceğini de düzenlemiştir. Ulusal mevzuatta var
olan ayrımcı düzenlemelerin ayıklanması bu sözleşmenin bir gereğidir. Çünkü
Anayasa’nın 90. Maddesi gereğince; "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel
hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası anlaşmalarla ulusal kanunların aynı
konuda farklı hükümler içermesi durumunda çıkabilecek ihtilaflarda
milletlerarası anlaşma hükümleri esas alınır." hükmü eklenmiş, bu
çerçevede CEDAW ve İstanbul Sözleşmesi de ulusal düzenlemeler karşısında üstün
konuma getirilmiştir.
Ancak Türkiye’de
cinsiyet eşitsizliğinin sistematik bir şekilde yaşandığı birçok rapor, veri ve
istatistik ile daimi bir şekilde kamuoyuna yansımaktadır. Dünya Ekonomik Forumu
(WEF) tarafından 2006 yılından günümüze kadar düzenli olarak yayımlanan
“Küresel Toplumsal Cinsiyet Uçurumu Endeksi" ekonomi, eğitim, sağlık ve
siyaset alanlarında ulusal cinsiyet farklarının karşılaştırmalarını sunmaktadır.
Endeks, tüm bu alanlarda hem küresel hem de bölgesel karşılaştırmalara imkan
vermektedir. Türkiye bu endekste 153 ülkeyi içeren endekste Türkiye’nin 130.
Sırada olması, Türkiye’deki kadınların eşitlik mücadelesi için acil önlemlerin
alınması gerektiğini göstermektedir.
2020 yılı
“Kadınlar, İş Dünyası ve Hukuk Endeksi” Türkiye’de kadınların Gelir, Emeklilik
ve girişimcilik konusunda geri bırakıldığını göstermektedir. Bu endekste Peru,
Güney Afrika, Zimbabwe, Timor Leste, Ermenistan, Singapore, Togo Sırbistan,
Venezüella gibi değişik coğrafyalardaki ülkelerden daha geri bir konumda kalan
Türkiye’nin yapısal bir değişikliğe ihtiyaç duyduğu ortadadır.
Türkiye 2020 AB
“İlerleme” Raporu’nda ifade edildiği üzere Türkiye parlamentosunda kadın temsili
düşük düzeydedir. Bu durum sadece ulusal parlamento için değil yerel meclisler
ve diğer düzeyler için de geçerlidir. Kamu emekçileri içerisinde kadın oranı
yüzde 30’ların üzerinde iken yönetici düzeyinde bu oranın yüzde onların altında
olduğu bilinmektedir. Bu kapsamda dünyanın birçok yerinde başarılı sonuçlar
almış kota, olumlu eylem, fermuar sistemi gibi mekanizmalar işletilerek
eşitleyici bir adalet yapısal olarak
kurulabilir. Söz konusu AB raporunda eşitlikçi ve koruyucu mekanizmalar
kurulmadığı için 2010 yılından buyana 2.600’den fazla, 2019 yılında ise 474
kadının “kadın kırımına dönüşen cinayetlerde” öldürüldüğü ifade
edilmiştir. Kadın sığınakları sayısının
nitel ve nicel anlamda yetersiz olduğu, kadın-erkek eşitsizliği konusunda
verilerin kapsamlı, yeterli ve güvenilir olmadığı, kadın ve çocuklara hak
temelli örgütlerinin yeterince desteklenmediği raporlanmıştır.
Bu eşitsiz ve
adaletsiz yapıyı dönüştürmek ve bu
dönüşümü hızlandırmak, kadın cinayetlerini durdurmak, kadınlar için insan
onuruna yaraşır bir siyasal ve ekonomik yaşamın imkanlarını sunmak ve 21
yüzyılda insan haklarının gereklerini
yerine getirmek için toplumsal cinsiyet eşitliği yaklaşımı tüm kamu kurum ve
kuruluşlarının hizmetlerine yansıtılmalıdır. Tüm kamu idarelerinde ve yerel
yönetimlerde cinsiyet eşitliği perspektifini uygulamaya yansıtmakla görevli
birimlerin kurulması, kamu bütçelerinin eşitlikçi bir yaklaşıma yakınlaştırılması
ve cinsiyet eşitliğinin ana akımlaştırılması için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
Kurumu ve ilgili birimler kurulmalıdır.
MADDE GEREKÇELERİ
MADDE
1- Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumunun kurulmasını ve bu kanunun ana
amacını içeren maddedir. Cinsiyete dayalı kapsamlı eşitsizliklerin ortadan
kaldırılması amacıyla özerk, güçlü ve uzmanlık alanlarına göre örgütlenmiş bir
kurumun kurulması amaçlanmıştır. Ülke genelinde toplumsal
cinsiyet eşitliğinin kurulmasına ve korunmasına yönelik önlem, tespit,
düzenleme, veri oluşturma ve denetlemeye ilişkin temel süreçler için; bir üst
kurum işlevi görecek bağımsız idari bir otorite kurulmalıdır. Kurumun görevini
yaparken bağımsız olması, hiçbir organ, makam, merci ve kişiden etkilenmeden,
yasada belirtilen çerçevede yetkilerini kullanabilmesi gereklidir. Bu yasa ile
taşra teşkilatı da kurulan kurumun, yerellerde
il valilikleri ve bölge kalkınma ajansları ile koordinasyon sağlanması
amaçlanmaktadır.
MADDE
2- Kanunda geçen bazı kavramlar
tanımlanmıştır.
MADDE 3 – Kamu tüzel kişiliği haiz, bağımsız idari ve mali
özerkliğe sahip Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu’nun kurulması
amaçlanmaktadır.
MADDE 4- Toplumsal
Cinsiyet Eşitliği Kurumu’nun görevleri açıklanmaktadır. Türkiye’de kamu
hizmetlerinin, bütçelerinin, mevzuatın cinsiyet etki analizini yapacak,
cinsiyete dayalı veri eksikliklerini giderecek, toplumsal cinsiyete duyarlı
bütçeleme çalışmalarını koordine edecek, toplumsal cinsiyet eşitliği ve
farkındalığı çalışmalarını her düzeyde koordine edecek, CEDAW ve İstanbul
sözleşmeleri başta olmak üzere ilgili sözleşme diğer uluslararası hukukun
yaşama geçirilmesi için gerekli tedbirleri alıp uygulayacak, erkeklik araştırmalarını ve
eşitleyici/dönüştürücü programlarını uygulayacak/uygulatacak, LGBTİ+ bireylere
yönelik ayrımcılık önleme mekanizmalarını geliştirecek, cinsiyet eşitliği için
her türlü kamuoyu çalışmalarını organize edecek, kadına yönelik şiddet, taciz ve
diğer saldırılara ilişkin verilerini resmi olarak derleyip açıklayacak ve
gerekli tedbirleri geliştirecek, Tüm
bakanlıklarda kurulması planlanan Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Daire
Başkanlıkları arasında eşgüdüm, eğitim, mevzuat, ortak proje ve diğer benzer çalışmaları yürütecek bir
Kurumsal görevlendirme öngörülmektedir.
MADDE 5 – Toplumsal Cinsiyet
Eşitlik Kurumu’nun yetkileri açıklanmaktadır. Kurum; görevlerini yerine getirirken kamu
idareleri ve görevlileriyle doğrudan yazışmaya, gerekli gördüğü yazışma, rapor,
belge, defter ve kayıtları göndereceği mensupları aracılığıyla görmeye, mallar
hariç dilediği yere getirtmeye, sözlü bilgi almak üzere her derece ve sınıftan
ilgili memurları çağırmaya, kamu idarelerinden temsilci istemeye yetkili olmalıdır.
Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu; kurumsal bazda yapılacak olan Eşitlik
Denetimleri sırasında kamu idarelerinin
işlemleriyle ilgili kayıtları, eşya ve malları, işleri, faaliyetleri ve
hizmetleri görevlendireceği uzmanları veya bilirkişiler tarafından yerinde ve
işlem ve olayın her safhasında incelemeye yetkili olabilmelidir. Toplumsal
Cinsiyet Eşitlik Kurumu, kamu idarelerinin hesap, işlem ve faaliyetleri ile
mallarını, hesap veya faaliyet dönemine bağlı olmaksızın yılı içinde veya
yıllar itibariyle denetleyebileceği gibi bütçe, personel, sektör, program,
proje ve konu bazında da denetleyebilir olursa bu kanun kapsamındaki eşitlik
etki analizlerini kapsamlı bir şekilde yapabilir. Kurumun faaliyet alanı ve
hedeflediği amaçlar bilirkişi ve uzman görevlendirmeyi gerektirmektedir.
MADDE 6 – Türkiye’de toplumsal
cinsiyet eşitliğinin hızlı ve adil bir şekilde sağlanması, tek bir kurumun
değil bir bütün olarak tüm kurum ve sosyal yapıların dönüşümü ve desteği ile
gerçekleşecektir. Toplumsal cinsiyet etki analizi yapılarak her türlü kamu
hizmetinin icra edilmesi, kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılması bu
dönüşümü ve desteği somutlaştıracak ve toplumsal cinsiyet farkındalığını
arttıracaktır. Meşru bir amaçla yerine getirilmesi gereken yasal bir görev olarak
toplumsal cinsiyet etki analizleri, kurumlarca Toplumsal Cinsiyet Eşitlik
Kurumu’nun denetiminde yapılacak ve her yılın Nisan ayı sonuna kadar
hazırlanacak bir raporla bu bağlamdaki kurumsal gelişmeler ve sorunlar TBMM’ye
sunulacaktır. Her kurum için hazırlanacak olan “Kurumsal Toplumsal
Cinsiyet Eşitlik Denetim Raporu” Kurum bağlamında yapılan cinsiyet etki analizi
raporlarını, sonuçlarını ve Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumunun
değerlendirmesi ve önerilerini içerektir. Öneriler izleyen yıl programları ve
bütçelerine yansıtılmalıdır. Her kurumun 3 yıl içerisinde eşitlikçi yönde bir
dönüşüm göstermesi sağlanmalı bu sorumluluğu yerine getirmeyen görevliler
görevden uzaklaştırılabilmelidir.
MADDE 7 – Bu kanunla verilen görevlerin ve diğer ilgili mevzuatın tüm kurumlarda
uygulanması amacıyla Toplumsal Cinsiyet
Eşitliği Daire Başkanlığı’nın 1 yıl içinde kurulması gerekmektedir. Kurumsal
Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Raporu’nun hazırlanmasında, rapor tespitlerinin uygulamaya
yansıtılmasına kadar tüm süreçleri takip edecek olan bu birim Kamu idarelerinin tüm iş, işlem, uygulama ve
faaliyetlerinin toplumsal cinsiyet etki analiz değerlendirmesini yapmak,
toplumsal cinsiyete duyarlı bütçe çalışmalarını yürütmek, Kurula sunulan
eşitlik raporları için hazırlık çalışmalarını yürütmekle görevli olacaktır. Bu
birimler idari bakımdan kendi kurumlarında görev yapacaktır. Toplumsal Cinsiyet
Eşitliği Kurumu ile eşgüdüm içerisinde olacaktır.
MADDE 8 – Karar alma
süreçlerinin cinsiyet bazlı planlama, programlama ve uygulanması amacıyla cinsiyet
kotası uygulanmalıdır. Nüfusun yarısını oluşturan kadınların birçok bakanlığın
üst yönetim kadrolarında neredeyse hiç görev alamadığı ve bu nedenle kadınlara
yönelik kamusal hizmetlerin çoğunlukla toplumsal cinsiyet farkındalığı olmayan
erkeklerce planlanıp uygulandığı bilinmektedir. Birçok kamu kurumunun
hizmetleri ve uygulamalarının “cinsiyet körü” olduğu ve kamu bütçelerinin
cinsiyet etki analizleri yapılmadan kararlaştırıldığı bilinmektedir. Bu
düzenleme ile karar almada kadın veya erkek farkı olmadan herhangi bir
cinsiyetin üst yönetici kadrolarındaki oranının yüzde 30’un altına düşmesi
engellenmektedir. Daire başkanlığı ve eş değer kadrolar dahil olup bu
kadroların üzerindeki kadrolarda cinsiyet kotası uygulanması hem kadınlara
yönelik “cam tavan sorununu” azaltacak hem de kamu politikalarında toplumsal
cinsiyet eşitliği için bir farkındalık alanı açacaktır. Bu durum sadece merkez
teşkilatlarında değil tüm bakanlıkların ve taşra teşkilatı olan kamu idarelerinin
il yöneticilerinde yüzde 30 cinsiyet kotası uygulanmalıdır.
MADDE 9 –20: Toplumsal cinsiyet eşitliği Kurumunun organları düzenlenmektedir.
a)
İl
Eşitlik Kurumu (Taşra Teşkilatı) ile Kurumun amaçlarının idarenin bütünlüğü içerisinde,
yerelde sevk ve idaresi, hizmetlerin halka en yakın birimlerde sunulması ve
hizmet sunulan kişilere doğrudan ulaşılıp danışmanlık sunulabilmesi için
kurumun taşra örgütü kurulmalıdır.
b)
İl
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu ile, her ilde kadın derneklerinin oluşumuna
ve bu derneklerin eşitlik
politikalarının oluşmasında rol almasına imkan sunulmaktadır. Toplumsal
Cinsiyet Eşitliği Kurumu’nun; yurttaşlardan doğrudan sorun aktarımı ve çözüm
önerisi için böyle yerel bir kurul üzerinden bir danışma ve denetim
mekanizması kurması, kurumun farkındalığını
arttıracak, kadın örgütlerinin kurumla işbirliğini geliştirecek ve eşitsizlik
sorununu bizzat yaşayan insanların çözüm arayışına alan açacaktır. İl Toplumsal
Cinsiyet Eşitliği Kurulu üyelerinin ildeki kadın derneklerinden doğrudan
seçilmesi kurumun demokratikliğini, şeffaflığını ve hesap verebilir olmasını
sağlayacaktır. Kurul her ay toplanmalı ve görev alanındaki eşitlik arttırıcı
önerileri geliştirmelidir. Toplantıların kamuoyuna açık olması, ilçe belediyelerinin
ve diğer taşra örgütlerinin kurula katılabilmesi, uzman ve akademisyen
görevlendirilmesi, kapsamlı olması gereken cinsiyet eşitliğinin bir gereğidir.
Kurul sözcüsünün derneklerden katılan üyelerden seçilmesi katılımı arttırmak
amaçlıdır. Görev süresinin 2 yıl olarak belirlenmesi, aynı kişinin 3 defa üst
üste sözcü olamaması, ve tercih edilen seçim usulü; çoğulculuğu ve
katılımcılığı arttırmak amaçlıdır. İl Kurulu kadına yönelik şiddeti önleme,
toplumsal cinsiyete ilişkin veri eksikliklerini tespit etme ve ilgili kurumlara
gönderme, bölge kurulu üyelerini seçme ve bu kanunda verilen diğer görevlerini
yerine getirecektir.
c)
Bölge
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu ile uygulamada yeknesaklık bölge düzeyinde
sağlanacak, iyi uygulamalar iller ve bölgeler arasında yaygınlaştırılacaktır.
İyi uygulamalarda il ölçeğini aşan durumlarda bölge ölçeğini kullanma imkanı
sunulacaktır. Özellikle sığınma evlerinin koordinasyonu ve kadınların şiddet
uygulayıcılarından korunması için acil önlem durumlarında bölge bazlı bir
çalışma gerekebilmektedir. Bölge kapsamındaki belediyelerden bölge kuruluna görevlendirme
yapılması şiddeti önlemede belediyelerin görevlerinin takibi ve geliştirilmesi
için gereklidir. Belediyelerde kurulacak olan Cinsiyet Eşitliği birimleri ile bölge
kurulu etkileşim halinde olacak ve yerel eşitlik arttırıcı uygulamalar bu şekilde
yaygınlaştırılacaktır. Kurul sözcüsünün derneklerden katılan üyelerden seçilmesi
katılımı arttırmak amaçlıdır. Görev süresinin 2 yıl olarak belirlenmesi, aynı
kişinin 3 defa üst üste sözcü olamaması, ve tercih edilen seçim usulleri;
çoğulculuğu ve katılımcılığı arttırmak amaçlıdır. Kalkınma ajansları ve bölge
kapsamındaki belediyeler ile işbirliği ve koordinasyon etkili bir eşitlikçi
politika için gereklidir. Genel kurul üyelerinin bölge kurullarından seçilmesi
kurum idaresinin denetimi, demokratikliği ve şeffaflığı için alan açacaktır.
e)
Eş
Başkanlar Üst Kurulu ile kurumun TBMM ile kurumsal bağını daha güçlü kılan,
kurum başkan adaylarının TBMM tarafından belirlenmesini sağlayan bir yapı
önerilmektedir. TBMM’nin belirlediği kişiler kurumun yönetim kurulu statüsünde
olacaktır. Kurum başkanı TBMM tarafından belirlenen bu kurulun üyeleri
içerisinden Kurum Genel Kurulu oylaması ile seçilecektir. Kurumun ilgili
kurulları ile eşgüdüm içerisinde amacına uygun bir şekilde sevk ve idaresi için
en geç haftalık toplanması gerekmektedir. Kurul üyelerinin toplumsal cinsiyet eşitliği
alanında her anlamda donanımlı ve deneyimli olması gerekmektedir.
Kurumun
bütçe teklifinin, faaliyet raporunun, stratejik planlarının, kurum yönetmelik
ve ilgili diğer mevzuat taslaklarının hazırlanmasında genel kurul onayı
aşamasına kadar olan ilgili süreçlerin; personel ve birim işlemlerinin yönetimi
bu kurul tarafından yapılacaktır.
Cinsiyet
eşitliği süreçlerinde kurumun bilir kişi olarak görüş bildirmesi gereken
durumlarda kurulun görevli olması gerekir.
f)
Başkanlık
Eşgüdüm
ve koordinasyon kişisi olarak eş başkanlar kurulu üyeleri içerisinden genel
kurul oylaması ile seçilen kişidir. Kurumun genel yönetim süreçlerinden ve
temsilinden sorumlu kişi olacaktır. Genel kurul toplantılarında dönemsel ve
yıllık ilerleme raporlarını sunan kişidir.
Kurumsal
mevzuatın işleyişinden, Eş başkanlar kurulunun kararlarının tebliği-duyurusu
vb. işlerden sorumlu kişidir. Kurul ve hizmet birimlerinin eşgüdüm içinde
çalışması için bazı yetkiler verilmiştir.
MADDE 21-22-23: Kurumun
idari örgüt şeması, ihtiyaç halinde kurulabilecek komisyonlar ve birim
işleyişine ilişkin düzenlemelerin nasıl yapılacağı düzenlenmiştir. Kurum
görevlilerinin ve çalışanlarının kimlerden ve hangi mevzuata göre çalışacağı,
özlük hakları ve seçilme şartları düzenlenmiştir. Maddelerde kurumun amacına
uygun çalışma ve özlük koşulları düzenlenmiştir. Kapsamlı bir toplumsal sorun
olan cinsiyete dayalı eşitsizliğin aşılması, toplumsal cinsiyet eşitliği
eğitimi almış, bu amacı özümsemiş büyük bir kurumsal kadro desteği ile
sağlanabilir. Görevlilerin ve çalışanların
yetkileri ve özlük durumları çözülmeye
çalışılan toplumsal sorunun kapsamı, kurumun özerkliği ve amaca ulaşma hedefi
ile uyumludur.
MADDE 24 – Kurumun amacına
uygun olarak görevlerini etkin olarak yerine getirmek için Eşitlik Uzmanı
çalıştırabilme imkanı sağlanmaktadır. Sosyoloji, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın
Çalışmaları, Psikoloji, Siyasal Bilgiler, Hukuk, İktisat,
İşletme, İktisadî ve İdarî Bilimler, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri
İlişkileri, Eğitim, İletişim fakülteleri ile bunlara denkliği yetkili
makamlarca kabul edilen yurt içi veya yurt dışında en az dört
yıllık lisans eğitimi veren fakülte veya yüksek okulların Kurumun
ihtiyaç duyduğu alanlardaki bölümlerinden mezun olanlar arasında
yapılacak özel yarışma sınavı sonucunda başarılı bulunanlar, Eşitlik Uzman
Yardımcısı kadrolarına atanacaktır. Bu atanmanın “Uzman olmak için” yeterli
olmadığı düşünülmekte 12 aylık kapsamlı bir eğitim programı yeterlik sınavı
öncesi zorunlu tutulmaktadır. Eğitimin kapsamı ve hangi usullerle verileceği
düzenlenmiştir.
MADDE 25– Kurum bütçesinin
yeni bir özerk bütçe olarak düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Sosyal güvenlik kurumu
bütçelerine dahil olacak şekilde TBMM’ye hangi usullerle ve kimlerin
sorumluluğunda gönderileceği düzenlenmiştir. Kurum bütçesinin bu şekilde
düzenlenmesi kurumun özerkliğini ve görevini yaparken bağımsızlık ve
tarafsızlığını sağlamak amaçlıdır.
MADDE 26 – Büyükşehir belediyelerinde toplumsal
cinsiyet eşitliği komisyonu” kurulmasını zorunlu hale getirmek amaçlanmaktadır.
Bu şekilde 30 büyükşehirde nüfusun çoğuna ilişkin alınan belediye hizmetleri
kararlarında cinsiyet etki analizi yapma imkanı sağlanması hedeflenmektedir.
MADDE 27 – Her ilçede toplumsal cinsiyete
duyarlı bütçeleme çalışmalarının koordinasyonu, kadın sığınma evi açılması, kreş,
çocuk, yaşla ve hasta bakım evleri açılması veya açtırılması görevleri “ Büyükşehir
belediye başkanının görev ve yetkileri” ne eklenmesi amaçlanmaktadır.
Türkiye’de birçok ilçede söz konusu bakım evlerinin ve sığınma evlerinin
eksikliği yaşandığı bilinmektedir. Bu eksikliklerin giderilmesi ve tüm büyükşehir
belediye hizmetlerinin toplumsal cinsiyete duyarlı hale getirilmesi amacıyla başkanların
görevlerine bu kapsamdaki ilaveler yapılmıştır.
MADDE 28 - “ Büyükşehir belediye
bütçesi kapsamındaki bütçeler için “Toplumsal Cinsiyet Etki Analiz raporu hazırlanarak
hazırlanması amaçlanmaktadır.
MADDE 29 - “Büyükşehir belediyeleri kapsamında
toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve toplumsal cinsiyet eşitliği çalışmalarını
yürütmek amacıyla Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Başkanlığı kurulması
amaçlanmıştır. Bu yasa kapsamındaki değişikliklerin ve yeni uygulamaların büyükşehir
belediyelerinde uygulanabilmesi için bu görevlerden sorumlu bir başkanlık
kurulmalıdır.
MADDE 30 - Tüm belediyelerde toplumsal
cinsiyet eşitliği komisyonu” kurulmasını zorunlu hale getirmek amaçlanmaktadır.
Bu şekilde büyükşehirler dışında kalan nüfusun çoğuna da ilişkin alınan belediye
hizmetleri kararlarında cinsiyet etki analizi yapma imkanı sağlanması hedeflenmektedir.
MADDE 31 – Büyükşehirler dışındaki ilçelerde
toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme çalışmalarının koordinasyonu, kadın
sığınma evi açılması, kreş, çocuk, yaşla ve hasta bakım evleri açılması veya açtırılması
görevleri “ belediye başkanının görev ve yetkileri” ne eklenmesi
amaçlanmaktadır. Türkiye’de birçok ilçede söz konusu bakım evlerinin ve sığınma
evlerinin eksikliği yaşandığı bilinmektedir. Bu eksikliklerin giderilmesi ve
tüm belediye hizmetlerinin toplumsal cinsiyete duyarlı hale getirilmesi
amacıyla başkanların görevlerine bu kapsamdaki ilaveler yapılmıştır
.
MADDE 32- Büyükşehirler dışındaki belediye
teşkilatlarında toplumsal cinsiyet eşitliği birimi kurulması amaçlanmaktadır.
MADDE 33- “Belediye Bütçesi çalışmalarına ve bütçeye ayrıntılı harcama
programları, finansman programlarına ilave olarak toplumsal cinsiyet etki
analizi raporu eklenmesi amaçlanmaktadır.
MADDE 34- Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonuna bu
kanun kapsamında sunulan ana amaçlara ulaşabilmek amacıyla “TBMM’ye sunulan kanun
teklifleri ile olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı
kararnamelerinin cinsiyet etki analinizi yapıp ihtisas komisyonlarına görüş
sunmak” görevi verilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda tüm yasa ve benzeri
çalışmaların cinsiyet etki analizi yapılıp kamuoyuna sunulabilecektir. Yasama
faaliyetleri sırasında konusu ve kapsamı ne olursa olsun tüm yasal düzenlemelerin
eşitleyici olup olmayacağına ilişkin bir değerlendirme sunulmuş olacaktır.
Eşitleyici olabilmesi için öneriler sunulabilecektir.
MADDE 35 – Toplumsal Cinsiyet
Eşitliği Kurumu’nda istihdam edilecek Eşitlik
Uzmanlarının özlük hakları ve yasal güvenceleri 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
kapsamında güvenceye alınmalıdır.
MADDE 36 – Siyasi partilerde
genel başkanlık için düzenlenmiş olan eş başkanlık uygulamasının il örgütleri
düzeyinde de uygulanabilmesi gereklidir. Bu amaçla yasada isteyen partilerin il
örgütleri için de eş başkan seçebilmesi amaçlanmaktadır.
MADDE 37- Kadın siyasal katılma ve temsil
oranlarını arttırmak, bu konudaki eşitsiz temsil konusuna dikkat çekmek ve
kadın katılımını arttıran partileri desteklemek amacıyla Siyasi Partiler
Kanun’unda siyasi partilere devletçe yapılan yardımın “Seçilmiş kadın millet
vekili oranı yüzde 40 ve üzeri olan siyasi partilerde 1/3 oranında arttırılarak
ödenmesi” amaçlanmaktadır.
MADDE 38- Her ilden kadın vekillerin aday
olmasını sağlamak, kadın temsilini arttırmak ve aday sıralamasında kadınların
ayrımcılığa maruz kalmasını önlemek amaçlanmaktadır. Siyasi partilerin ülke genelinde
seçtikleri adaylar içerisinde cinsiyetlerin oranının yüzde 30’un altına
düşmemesini sağlamak amaçlanmaktadır.
Aynı seçim çevresinde tüm adayların aynı cinsiyetten olmaması da
amaçlanmaktadır.
“MADDE 39.-
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu’nun idari yapı içerisindeki statüsü
düzenlenmiştir.
MADDE 40.
– Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde kurulu Kadının
Statüsü Genel Müdürlüğü mevzuatla verilen görevleri, personeli ve bütçesi ile
birlikte Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu bünyesine devredilmesi
gerekmektedir. Mevcut haliyle söz konusu bakanlığın cinsiyet eşitliğine
yaklaştıran bir kurumsal yapılanma içerisinde olamadığı, Kadının Statüsü Genel
Müdürlüğü’nün amacına uygun olarak Türkiye Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu
bünyesinde adına uygun işleri mevzuat kapsamında başaracağı öngörülmelidir.
MADDE 41 –
GEÇİCİ MADDE 1
Her ilçede şiddet önleme ve izleme merkezlerinin 31/12/2022 tarihine kadar kurulması
amaçlanmaktadır. Şiddet ile mücadelede kurumsal yetersizliklerin giderilmesi,
şiddet daha olmadan önlenmesi, olması durumunda hızlı bir şekilde müdahale
edilebilmesi için söz konusu kurumların erişilebilir olması gerekmektedir.
GEÇİCİ MADDE 2 – Bu yasada düzenlenen
ikincil mevzuatın geciktirilmeden en geç bir yıl içerisinde yapılması
amaçlanmaktadır.
GEÇİCİ MADDE 3 – Bu yasada öngörülen
kurum devir işlemlerine ilişkin düzenlemelerin altı ay içinde yapılabilmesi
amaçlanmaktadır.
MADDE 42-
Yürürlük
maddesidir.
MADDE 43-
Yürütme
maddesidir.
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ KURUMU KANUNU VE BAZI
KANUNLARDA KADINLARA YÖNELİK AYRIMCI UYGULAMALARIN SONLANDIRILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç,
Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve Kapsam
MADDE
1- (1)Bu Kanunun amacı; eril kültür, şiddet ve yoksulluk
dahil kadınlara yönelik her türlü ayrımcılığın önlenmesi için sosyal, siyasal
ve ekonomik mekanizmaların oluşturulması amacıyla faaliyetlerde bulunmak üzere Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu’nun
kurulmasıdır.
(2)Bu
Kanun; Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu’nun kuruluşu, yönetimi, denetimi,
faaliyet konuları ve gelirlerine ilişkin usul ve esasları kapsar. Toplumsal
cinsiyet eşitliğinin kurulmasına ve korunmasına yönelik önlem, tespit, düzenleme,
veri oluşturma ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer.
(3)Kurumun
malları, alacakları, banka hesapları 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 01/03/1926 tarihli
ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu bakımından Devlet malı
hükmünde olup haczedilemez, alacakları da Devlet alacağı derecesinde
imtiyazlıdır. Kurum malları hakkında İcra ve İflas Kanununun iflasa ilişkin
hükümleri uygulanmaz
(4)Kurum
görevini yaparken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci ve kişi Kurumun nihaî
kararını etkilemek amacıyla emir ve talimat veremez.
(5)Bu
kanun kapsamındaki görev ve faaliyetler için illerde valilikler, bölgelerde
kalkınma ajansları, genel olarak tüm kamu idareleri ve bakanlıklar Toplumsal
Cinsiyet Eşitlik Kurumu ile eşgüdüm halindedir.
Tanımlar
MADDE
2- (1) Bu Kanunda geçen;
a)
Ayrımcılık: Siyasal, ekonomik, sosyal, kültürel, kişisel
veya diğer alanlardaki kadın ve erkek eşitliğine dayanan insan haklarının ve
temel özgürlüklerin, medeni durumları ne olursa olsun kadınlara tanınmasını,
kadınların bu haklardan yararlanmalarını veya kullanmalarını engelleme veya
hükümsüz kılma amacını taşıyan veya bu sonucu doğuran cinsiyete dayalı her
hangi bir ayrım, dışlama veya kısıtlamayı,
b)
Kurum: Toplumsal
Cinsiyet Eşitlik Kurumunu,
c)
İl Müdürlüğü: Eşitlik
Kurumu İl Müdürlüğünü
d)
İl Kurulu: Her ilde
kadın üye sayısı 30’un üzerinde olan tüm kadın derneklerinin bir temsilci ile
katılabilmesiyle oluşan İl Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulunu,
e)
Bölge Kurulu: TÜİK
NUTS II[1] düzeyi kapsamında bölge
illerinin il kurullarının katılımıyla oluşan Bölge Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulunu,
f)
Genel Kurul: İl kurullarının
TÜİK NUTS II (26 Bölge) düzeyinde her bölge için seçtiği iki kişinin
katılımıyla oluşan Türkiye Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Genel Kurulunu,
g)
Eş Başkanlar Üst
Kurulu: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumunu sevk ve idare etmek yetkisi ile
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda gizli oylama ile 4 yıllığına
seçilen 5 üyeyi,
h)
Eş Sözcü: İl Kurulu ve
Bölge Kurulu üyelerinin gizli oyu ile seçilen; ilgili kurulun çalışmalarını
kamuoyuna, ilgili kurum ve kuruluşlara ve diğer kurullara ileten, kurulun
koordinasyonundan sorumlu olan, görev süreleri 6 aylık dönüşümlü değişen
kişileri,
i)
Toplumsal Cinsiyet
Eşitliği: Kaynakların kadınlara ve erkeklere eşit erişimi ve dağılımını; kadın
ve erkeklerle kız ve erkek çocukların, insan haklarını kullanmak, tam
potansiyellerini gerçekleştirmek ve bulundukları toplumun ekonomik, sosyal,
kültürel ve politik gelişimine katkıda bulunmak (ve bunlardan faydalanmak) için
eşit koşullara, muameleye ve fırsatlara sahip olmasını; yurttaşların farklılıkları
ile birlikte cinsiyete dayalı ayrımcı söylemler ile cinsiyetçi pratik ve faaliyetlere maruz kalmamasını, tüm
yurttaşlar için eşitlik kültürünün geliştirilmesini,
j)
Toplumsal Cinsiyet
Eşitliğine Duyarlı Bütçeleme: Cinsiyetler arası eşitliği sağlamak için
bütçelerin cinsiyet temelinde ele alınarak gelirler ile harcamaların yeniden
yapılandırılması ve bütçeleme sürecinin tüm aşamalarına toplumsal cinsiyet eşit
perspektifinin içerilmesini,
k)
Eşitlik Destek
Programları: Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması amacıyla kurullarda
oluşturulan ve ihtiyaç duyulan ilgili alanlarda yürütülen tüm programları,
l)
Toplumsal Cinsiyet
Eşitlik Denetimleri: Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının tüm iş, işlem ve
faaliyetlerinin, toplumsal cinsiyet etki değerlendirmesi dahil cinsiyet
eşitliği yönüyle denetlenmesi, raporlanması ve kamuoyuna duyurulmasını,
m)
Toplumsal Cinsiyet
Eşitliği Daire Başkanlığı: Tüm bakanlıklar, yerel yönetimler, ilgili kuruluşlar
ve diğer kurumlarda bu kanun kapsamında verilen işleri yerine getirmek amacıyla
kurulan daire başkanlığını,
n)
Türkiye Toplumsal
Cinsiyet Eşitlik Raporu: Denetim ve incelemeler sonucu hazırlanarak Genel Kurul
Eş Sözcüsü tarafından Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunulan veya kamu idarelerine gönderilen genel raporu,
o)
Kurumsal Toplumsal
Cinsiyet Eşitlik Denetim Raporu: Kamu idareleri bazlı olmak üzere, denetim ve
incelemeler sonucunda denetim grup başkanlıkları veya denetçiler tarafından her
kamu idaresi için ayrı ayrı hazırlanan raporu,
p)
Kamu idaresi: Kamu
veya özel hukuk hükümlerine tabi olup olmadığına bakılmaksızın Kurum denetimine
tabi tüm idare, kuruluş, müessese, birlik, işletme, bağlı ortaklık ve
şirketleri,
q)
Genel yönetim
kapsamındaki kamu idareleri: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali
Yönetimi ve Kontrol Kanununda tanımlanan genel yönetim kapsamındaki kamu
idarelerini,
r)
Merkezi yönetim
kapsamındaki kamu idareleri: Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda tanımlanan
merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerini,
s)
Eşitlik Uzmanları: Kurum
bünyesinde çeşitli disiplinlerden istihdam edilen uzmanları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş,
Görev ve Faaliyetler Yekiler
Kuruluş
MADDE 3 – (1) Bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek
üzere; kamu tüzel kişiliği haiz, bağımsız idari ve mali özerkliğe sahip
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu kurulur.
Kurumun
Görev ve Faaliyetleri
MADDE 4- (1) Kurumun
görev ve faaliyetleri şunlardır:
a)
Türkiye’de
toplumsal cinsiyet eşitliği politikasının oluşturulmasına, geliştirilmesine ve
kadına yönelik eşitsizlik ve ayrımcılıkların önlenmesi faaliyetlerini ve ilgili
işlemleri yürütmek.
b)
Yürürlükteki
mevzuatın cinsiyet etki analizini yapmak ve yaptırmak,
c)
Kamu
hizmetlerinin toplumsal cinsiyet etki analizlerini yapmak, yaptırmak,
d)
Toplumsal
cinsiyet eşitliğine ilişkin cinsiyet bazlı her düzeyde istatistiki verileri
yerel ve ulusal bazda hazırlamak/hazırlatmak, derlemek, analiz etmek,
yorumlamak ve yayınlamak,
e)
Toplumsal
cinsiyet eşitliği için gerekli eğitim ve danışmanlık hizmetlerini vermek,
verdirmek,
f)
Kurumların
toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı bütçeleme sistemine geçiş çalışmalarını
yönlendirmek, bu sistemin kurulmasına ve uygulanmasına katkı sağlamak.
g)
Birleşmiş
Milletler’in, Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Yok Edilmesi Sözleşmesinin ve
ilgili mevzuatın Türkiye uygulamasını gözetlemek ve uyum sağlama faaliyetlini
yürütmek,
h)
Avrupa
Konseyi’nin, Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve
Bunlarla Mücadeleye İlişkin Sözleşmesinin ve ilgili mevzuatın Türkiye uygulamasını
gözetlemek ve uyum sağlama faaliyetlini yürütmek,
i)
Toplumsal
cinsiyet eşitliğine ilişkin Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin taraf olduğu,
Kurumun görev alanına giren ikili ve çok taraflı anlaşma, sözleşme ve tavsiye
kararlarını uygulanmasını denetlemek,
j)
Eril
kültürün ve hegemonik erkekliğin ortaya
çıkardığı toplumsal zararlara dair araştırma yapmak, yaptırmak
k)
Erkekliğinin
eşitlikçi yönde dönüşümü amacıyla programlar geliştirmek, araştırma yapmak,
yaptırmak.
l)
LGBTİ+
bireylere yönelik ayrımcılığı önleme mekanizmalarını geliştirmek,
m)
Kamuoyunda
duyarlılık ve farkındalık oluşturmak amacıyla ve görev alanına giren
konularda bilgi sistemleri, kütüphane ve/veya dokümantasyon merkezi kurmak,
görsel, işitsel ve yazılı yayınlar hazırlamak, yayımlamak, basın ve yayın
organları ile iş birliği yapmak, kampanya, yarışma ve tanıtım gibi faaliyetlerde
bulunmak.
n)
Toplumsal
cinsiyet eşitliğine ve farkındalığına ilişkin eğitim ve sertifika programları
düzenlemek, bilimsel çalışmalar yapmak, dokümantasyon, araştırma ve uygulama
merkezleri ile laboratuvar ve müze kurmak.
o)
Üniversite
ve diğer kurumlarda toplumsal cinsiyet eşitliği araştırmalarını desteklemek,
p)
Erkekler
tarafından öldürülen kadınlara dair verileri açıklamak, bu vakalara hukuki
destek verilmesini sağlamak, bu davaları takip etmek,
q)
Kadına
yönelik her türlü şiddet, taciz ve istismarın önlenmesi için çalışmalarda
bulunmak; kadının hane içi ve sosyal yaşamdan kaynaklanan sorunlarının çözümüne
destek oluşturmak
r)
Toplumsal
cinsiyet eşitliği konusunda iyi uygulamaları yerleştirmek amacıyla yurt içinde
veya yurt dışında yerel yönetimler, ulusal veya uluslararası kurum veya
kuruluşlar, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve gerçek veya tüzel
kişilerle iş birliği yapmak, ortak projeler geliştirmek ve faaliyetlerde
bulunmak; uygun görülmesi hâlinde belediyelere, il özel idarelerine, eğitim
kurumlarına ve diğer kurum ve kuruluşlara mali ve teknik destek sağlamak.
s)
Tüm
bakanlıklardaki Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Daire Başkanlıkları arasında
eşgüdüm, eğitim, mevzuat, ortak proje ve
diğer benzer çalışmaları yürütmek,
t)
Kanunlarla
verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmak,
Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu’nun Yetkileri
MADDE 5 – (1) Toplumsal
Cinsiyet Eşitlik Kurumu, bu Kanunla veya diğer kanunlarla yüklendiği görevlerin
yerine getirilmesi sırasında kamu idareleri ve görevlileriyle doğrudan
yazışmaya, gerekli gördüğü yazışma, rapor, belge, defter ve kayıtları
göndereceği mensupları aracılığıyla görmeye, mallar hariç dilediği yere
getirtmeye, sözlü bilgi almak üzere her derece ve sınıftan ilgili memurları
çağırmaya, kamu idarelerinden temsilci istemeye yetkilidir.
(2) Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu,
eşitlik denetimine giren işlemlerle ilgili her türlü bilgi ve belgeyi, kamu
idareleri ile bankalar dahil diğer gerçek ve tüzel kişilerden isteyebilir.
(3) Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu,
eşitlik denetimine giren kamu idarelerinin işlemleriyle ilgili kayıtları, eşya
ve malları, işleri, faaliyetleri ve hizmetleri görevlendireceği mensupları veya
bilirkişiler tarafından yerinde ve işlem ve olayın her safhasında incelemeye
yetkilidir. Bilirkişinin hukuki durumu, yetkisi ve sorumluluğu genel hükümlere
tabidir.
(4)
Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu, kamu idarelerinin hesap, işlem ve
faaliyetleri ile mallarını, hesap veya faaliyet dönemine bağlı olmaksızın yılı
içinde veya yıllar itibariyle denetleyebileceği gibi bütçe, personel, sektör,
program, proje ve konu bazında da denetleyebilir.
(5) Denetimler sırasında gerekli görülmesi
halinde, Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu dışından uzman görevlendirilebilir.
Bilirkişi ve uzman görevlendirilmesine ilişkin esas ve usuller Kurum tarafından
hazırlanan yönetmelikle belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kamu
İdarelerinin Sorumlulukları
MADDE 6 – (1)Her türlü kamu hizmetinin icra edilmesi, kamu
kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar; hizmetin
icrası, kaynakların elde edilmesi, kullanılması, muhasebeleştirilmesi,
raporlanması sırasında toplumsal cinsiyet etki analizi raporu hazırlanmasından
sorumludur.
(2) Bu sorumluluğun yerine getirilip
getirilmediği Türkiye Büyük Millet Meclisine, Kurumca her yılın Nisan ayı
sonuna kadar sunulacak Türkiye
Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Raporunda belirtilir.
(3) Türkiye Toplumsal Cinsiyet
Eşitlik Raporu ve Kurumsal Raporlarının tespit ettiği cinsiyetçi uygulamalara
ilişkin eşitlik destek programları izleyen yıl içerisinde bütçe ve uygulamaya
yansıtılır.
(4)Bir yıl içerisinde uygulamaya
yansıtılamayan tespitler için gerekçe raporları düzenlenip kamu idarelerinin üst
yöneticilerinin sorumluluğunda hazırlanıp kamuoyuna ve kuruma sunulur.
(5) Gerekçe raporları açıklanmasına rağmen 3
yıl içerisinde cinsiyet eşitliğinde ilerleme sağlamayan kamu kurum ve
kuruluşlarının yöneticilerine uyarı yazısı yazılır. 6 ay içinde uyarı yazısının
gereğini yerine getirmeyen yöneticiler istifa etmiş sayılır.
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Daire Başkanlıklarının Kurulması ve Görevleri
MADDE 7 – (1) Kamu
idarelerinin tüm iş, işlem, uygulama ve faaliyetlerinin toplumsal cinsiyet etki
analiz değerlendirmesini yapmak, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçe
çalışmalarını yürütmek, Kurula sunulan eşitlik raporları için hazırlık
çalışmalarını yürütmek, Kurumsal Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Raporu tespitlerini takip etmek ve kurumda
uygulanması için kurum üst yöneticilerine rapor sunmak amacıyla tüm bakanlıklar
ve ilgili kuruluşlar bünyesinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Daire Başkanlığı’nın
1 yıl içinde kurulması zorunludur.
(2) Kurumsal Toplumsal Cinsiyet
Raporları Kurum denetiminde denetlenen kamu idaresi ile birlikte hazırlanır. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Daire Başkanlığı hazırlanacak
Kurumsal Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Raporları için gerekli tüm bilgi, belge ve dokümanlar
üst yöneticiler veya görevlendirdiği yetkiler tarafından denetime hazır
bekletilir veya her yılın en geç Nisan ayının başına kadar Kuruma
gönderilir.
(3) Eşitlik denetimine tabi kamu idareleri, her hesap yılı
başında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Daire Başkanlarınının ad ve soyadlarını Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
Kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Yıl içinde yapılan değişiklikler, değişiklik
tarihinden itibaren en geç bir ay içinde aynı şekilde Kuruma bildirilir.
(4) Eşitlik Raporlarının verilmemesinden
doğan sorumluluk, raporların Kurum tarafından istendiği tarihte görev başında
bulunan Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Daire Başkanı ile üst yöneticinin birlikte
sorumluluğundadır.
(5)Yıllık Eşitlik Raporları ve diğer alt
raporların içeriği, çeşitleri, verilme
yeri, süresi ve usulleri Kurum tarafından hazırlanan yönetmelikle belirlenir.
Bakanlık Üst Yönetici Kadrolarında ve İl İdarelerinde
Cinsiyet Kotası
MADDE 8 – (1)Kadın veya erkek
farkı olmadan herhangi bir cinsiyetin üst yönetici kadrolarında Kamu idarelerindeki oranı yüzde 30’un altına
inemez. Bu kapsamda daire başkanlığı ve eş değer kadrolar dahil olup bu
kadroların üzerindeki kadrolarda cinsiyet kotası uygulanır.
(2)Tüm bakanlıkların
ve taşra teşkilatı olan kamu idarelerinin il yöneticilerinde yüzde 30 cinsiyet
kotası uygulanır. İl yöneticileri il müdürleri ve il müdür yardımcılarıdır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Kurumu Teşkilatı ve Görevlileri
Teşkilat
MADDE 9 – (1) Kurumun
organları şunlardır:
g)
İl
Eşitlik Kurumu (Taşra Teşkilatı)
h)
İl
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu,
i)
Bölge
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu,
j)
Toplumsal
Cinsiyet Eşitliği Genel Kurulu,
k)
Eş
Başkanlar Üst Kurulu
l)
Başkanlık
Taşra Teşkilatı
MADDE 10- (1) Kurumun taşra teşkilatı, il düzeyinde kurulacak il
müdürlüklerinden ve merkez nüfusu 50.000 ve yukarı olan ilçelerde ve il kurulunca gerekli görülen yerlerde
kurulacak şube müdürlüklerinden oluşur.
İl Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu’nun Kurulması, Toplantıları
MADDE 11- (1) İl
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulunun kuruluş esasları aşağıdaki gibidir.
(2) Her ilde en az 50
kadın üyesi olan her kadın derneğinin bir kadın temsilci ile dahil olduğu İl
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu oluşur. Dernek ve temsil hakkı yıl başındaki
üye sayısına göre belirlenir. Yıl içinde yeni kurulan dernekler sonraki yıl il
kuruluna temsilci gönderebilir.
(3)Her ayın 8’inde
üye sayısının en az üçte iki sayısı ile toplanır, üye sayısının salt çoğunluğu
ile karar verir.
(4)İl Eşitlik Kurulunun
toplantıları kamuoyuna açık yapılır.
(5)Her ilçe
belediyesinden bir temsilci kurulun üyesi olarak görevlendirilir.
(6)Taşra teşkilatı
olan her bakanlık, bir temsilciyi kurulun gözlemci üyesi olarak görevlendirir.
Gözlemci üyelerin oy hakkı yoktur.
(7)İlde ikamet eden
ve sosyoloji, toplumsal cinsiyet, sosyal hizmetler, psikoloji, ve eşdeğer
bölümlerde görev yapan iki akademisyen kurulun üyesi olarak görevlendirilir.
(8)İl Kurul Sözcüsü,
İl Kurulunun Dernek Temsilcilerinden, tüm üyelerin gizli oyu ile 2 yıllığına
seçilir. İkiden fazla sözcü adayı varsa seçim iki turlu olur. İkinci tur
oylama, ilk turda en çok oy alan iki aday arasında yapılarak sonuçlanır.
Oyların eşitliği durumunda noter huzurunda kura çekilir.
(9)İl Müdürlüğü il
kurulunun sekretarya işlemlerini yürütür.
(10)
İl
Kurulunun bu kanunda ifade edilmeyen çalışma, toplantı ve görev esasları
Kurumca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
İl Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu’nun Görevleri
MADDE 12- (1) İl
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulunun Görevleri şunlardır;
a)
İllerde
toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik kamu hizmetlerinin geliştirilmesi
önerilerini ilgili kurumlara sunmak,
b)
Şiddet
önleme ve izleme merkezlerinin etkinleştirilmesi başta olmak üzere 6284 sayılı kanunun
yerelde uygulanmasında yaşanan sorunların raporlaştırılmasını sağlamak,
c)
Kadın
sığınma evlerini denetlemek,
d)
İldeki
kadın derneklerine teknik destek programlarının sağlanması için gerekli
işlemleri yürütmek,
e)
Toplumsal
Cinsiyet bazlı veri eksikliğinin tespit edilerek ilgili kurumlara iletilmesini
sağlamak,
f)
Bölge
Eşitlik Kuruluna üye seçmek,
Bölge Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu’nun Kurulması, Toplantıları
MADDE 13- (1) Bölge
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulunun kuruluş esasları aşağıdaki gibidir;
Her NUTS II bölge düzeyinde bulunan
illerde, her il için en az 1 temsilci olacak şekilde Bölge Toplumsal Cinsiyet
Eşitliği Kurulu oluşur. İstanbul bölge kurulu üye sayısı 15, Ankara ve İzmir
Bölge Kurul üye sayısı 11, diğer bölgeler için
üye sayısı 7 kişidir. Bu kapsamda ülke geneli seçilmiş toplam bölge
eşitlik kurulu üye sayısı 198 kişidir.
(2)Yılda en az altı defa, tam üye sayısının en az üçte
iki sayısı ile bölge bazlı toplanır, üye sayısının salt çoğunluğu ile karar
verir.
(3)Bölge kurulu
toplantıları kamuoyuna açık yapılır.
(4)Seçilmiş üyeler
dışında bölge illerinden, her il belediyesi/büyükşehir belediyesi için bir
temsilci kurulun üyesi olarak görevlendirilir.
(5)Bölge Kurul Sözcüsü, Bölge Kurulunun seçilmiş üyeleri
içerisinden, tüm üyelerin gizli oyu ile 2 yıllığına seçilir. İkiden fazla sözcü
adayı varsa seçim iki turlu olur. İkinci tur oylama, ilk turda en çok oy alan
iki aday arasında yapılarak sonuçlanır. Oyların eşitliği durumunda noter
huzurunda kura çekilir. Aynı kişi 3 dönem üst üste sözcü olamaz.
(6)Bölge genel kurulu
kendi üyeleri içerisinde bir asil bir yedek olmak üzere genel kurul üyesi
seçer. Genel kurula seçilen üyelerin görev süresi 2 yıldır. Seçilen üyeler
yeniden seçilebilir. 3 dönem üst üste genel kurula seçilen üyeler bir dönem ara
verdikten sonra yeniden seçilebilir.
(7)Bölge Kalkınma
Ajansları, Bölge Kurulu’nun sekretarya işlemlerini yürütür.
(8)Bölge Kurulunun bu
kanunda ifade edilmeyen çalışma, toplantı ve görev esasları Kurumca çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Bölge Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu’nun Görevleri
MADDE 14 - (1) Bölge
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulunun Görevleri şunlardır;
a)
Bölge
bazlı Eşitlik Destek Programlarını oluşturmak ve uygulamak, uygulamayı takip etmek,
b)
Bölge
illerinde sığınma evlerine dair nitel ve nicel sorunların raporlaştırılması ve
eksikliklerin giderilmesi için öneriler geliştirmek,
c)
Bölge
bazında toplumsal cinsiyet eşitliği ve farkındalığı çalışmalarını yürütmek
d)
Toplumsal
Cinsiyet bazlı veri eksikliğinin tespit edilerek ilgili kurumlara iletilmesini
sağlamak,
e)
Bölge
belediyelerinin bütçelerinin Toplumsal Cinsiyet Etki Analizi yapmak, yaptırmak,
f)
Bölge
kapsamındaki belediyelerin toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeye geçiş
süreçlerinde teknik destek sunulmasını sağlamak,
g)
Belediyelerde
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği birimlerinin kurulması, geliştirilmesi süreçlerini
desteklemek ve teknik destek sunmak,
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Genel Kurulu’nun Kurulması, Toplantıları
MADDE 15- (1) Toplumsal
Cinsiyet Eşitliği Genel Kurulunun kuruluş esasları aşağıdaki gibidir;
(2)Türkiye Cinsiyet
Eşitliği Kurumunun en yetkili organıdır.
(3)26 Bölge düzeyinde
her bölge için seçilen 2 kişi ve eş başkanlar üst kurulu üyelerinden oluşur.
(4)Her üç ayda bir
tam üye sayısının en az üçte iki sayısı ile toplanır, üye sayısının salt
çoğunluğu ile karar verir.
(5)Her bakanlığı
temsilen bir gözlemci üye genel kurula katılır. Gözlemci üyelerin oy hakkı
yoktur.
(6)Genel kurul
toplantıları kamuoyuna açık yapılır.
(7)Kurum, Genel
Kurul’un sekretarya işlemlerini yürütür.
(8)Genel Kurulun bu
kanunda ifade edilmeyen çalışma, toplantı ve görev esasları Kurumca çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Genel Kurulu’nun Görevleri
MADDE 16- (1) Toplumsal
Cinsiyet Eşitliği Genel Kurulunun Görevleri şunlardır;
a)
Kurum
başkanını Eş başkanlar Üst Kurulu üyeleri içerisinden gizli oyla 4 yıllığına
seçmek,
b)
İl
ve Bölge Kurullarının eşgüdümünü sağlaması amacıyla öneriler geliştirmek,
c)
Ülke
genelinde Eşitlik Destek Programlarını oluşturmak ve uygulamak, uygulamayı
takip etmek,
d)
Kurum
bütçe taslağına TBMM’ye gönderilmeden önce nihai halini vermek,
e)
Kurum
stratejik planını onaylamak,
f)
Kurum
faaliyet raporlarını onaylamak,
g)
Toplumsal
cinsiyet eşitliği eylem planlarının ve programlarının ilerlemesini takip etmek,
h)
Tüm
kamu idarelerinin aylık toplumsal cinsiyet eşitliği/eşitsizliği istatistik
bültenleri hazırlamaları için kurum bazlı öneri raporları hazırlatmak
i)
Kurum
tarafından hazırlanan Toplumsal Cinsiyet Etki Analizi ilerleme raporlarını,
Türkiye Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Raporunu, Kurumsal Toplumsal Cinsiyet
Eşitlik Denetim Raporlarını onaylamak,
j)
Kurum
yönetmeliklerini onaylamak,
k)
Kurum
ihtisas komisyonlarının kurulmasına karar vermek ve kurulan ihtisas
komisyonlarının çalışmalarını denetlemek,
Eş Başkanlar Üst Kurulu’nun Kurulması, Toplantıları
MADDE 17- (1) Eş
Başkanlar Üst Kurulunun kuruluş esasları aşağıdaki gibidir.
(2)Eş Başkanlar Üst
Kurulu Türkiye Cinsiyet Eşitliği Kurumunun yönetim, karar ve yürütme organıdır.
(3)Toplumsal Cinsiyet
Eşitliği Kurumunu, sevk ve idare etmek yetkisi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi
Genel Kurulu’nda gizli oylama ile 4 yıllığına seçilen 5 kişiden oluşur.
(4)İl, bölge ve genel
kurul üyeliği için gerekli olan genel şartlara ilave olarak; toplumsal
cinsiyet, kadın çalışmaları veya sosyoloji alanında doktora yapmış olmak şartı
ile Eş Başkanlar Üst Kuruluna aday olunabilir.
(5)Eş Başkanlar üst
kurulu haftada en az bir defa kurum
başkanının başkanlığında toplanır. Kararlar üye salt çoğunluk oyuyla alınır.
Toplantılara katılım zorunludur. Katılım göstermeyen üyelerin kurum başkanlığına
mazeret bildirimi gereklidir.
(6)Eş Başkanlar Üst Kurulun
bu kanunda ifade edilmeyen çalışma, toplantı ve görev esasları Kurumca çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Eş Başkanlar Üst Kurulu’nun Görevleri
MADDE 18- (1) Eş
başkanlar üst kurulunun yetki ve görevleri şunlardır;
a)
Kurum
birimlerince önerilen bütçe teklifine nihai halini verip genel kurulun onayına
sunmak
b)
Kurumca
hazırlanan kanun, kanun hükmünde kararname ve yönetmelik taslaklarını
inceleyerek genel kurulun onayına sunmak,.
c)
Kurumun
faaliyet alanına ilişkin dönem faaliyet raporlarını Genel Kurulun onayına
sunmak.
d)
İl
ve bölge eşitlik kurullarının raporlarını inceleyip değerlendirmek ve Genel kurula
önerilerde bulunmak.
e)
Nefret
söylemi ve cinsiyetçi saikle yapılan ayrımcılık vakaları hakkında yargı
mercilerine bilirkişi raporu sunmak,
f)
Cinsiyet
eşitliğine ilişkin ulusal ve uluslararası mevzuatın onaylanma süreçlerinde
kurum görüş raporu hazırlamak,
g)
Merkez
ve taşra teşkilatında birimler arasında görev ve faaliyet dağılım yönetmeliğini
hazırlamak,
h)
Kurumun
merkez ve taşra teşkilatı birimlerinin kurulması ve gerekli görülen
değişikliklerin yapılması hususlarında genel kurul onayına görüş sunmak;
i)
Kurum
başkanının önerisi üzerine, özel kanunlarda yer alan hükümler saklı kalmak
kaydıyla Kurumun 1-4 dereceli kadrolarına atamalar yapmak
j)
Kurum
adına imza yetkisi verilecek personeli belirlemek.
k)
Kurum
personelinin eğitimi amacıyla düzenlenen yıllık eğitim programlarını onaylamak.
l)
Kurum
adına her türlü hizmet satın alınması, taşınır ve taşınmaz mal edinilmesi,
bunların idaresi, inşaat yaptırılması, satılması, takası ve trampası veya
Kuruma ait binaların hizmet binası, eğitim tesisi, kreş ve benzeri hizmetlere
tahsisi hakkındaki önerileri inceleyip karara bağlamak.
m)
Kurum
başkanı ve Eş Başkanlar Kurulu, Bölge
Kurulu ve İl Kurulu üyelerinin önerilerini inceleyip karara bağlamak,
n) Bu kanun ve genel mevzuatla verilen benzeri görevleri yapmak.
Başkanlık
MADDE 19-
(1) Başkan, Kurumun en üst amiri olup, Kurum hizmetlerini mevzuata, Kurumun
amaç ve politikalarına, stratejik planına, performans ölçütlerine ve hizmet
kalite standartlarına uygun olarak düzenler, yürütür ve hizmet ve danışma
birimleri arasında eşgüdümü sağlar.
(2) Başkan, TBMM’nin seçtiği Eş Başkanlar
Üst Kurulu üyeleri içerisinden genel kurulun gizli oyu ve ile 4 yıllığına seçilir. İkiden fazla başkan
adayı varsa seçim iki turlu olur. İkinci tur oylama, ilk turda en çok oy alan
iki aday arasında yapılarak sonuçlanır. Oyların eşitliği durumunda noter
huzurunda kura çekilir.
(3) İstifa, ölüm ve genel kurul üçte iki
oy çokluğu ile görevden el çektirilme durumlarında yeniden seçim yapılır.
(4) Başkan, Kurumun
genel yönetim ve temsilinden Genel Kurula karşı sorumludur.
MADDE 20- (1) Başkanın görev
ve yetkileri şunlardır:
a)
Eş
Başkanlar kurulu toplantılarının gündemini, gün ve saatini belirlemek ve
toplantıları yönetmek.
b)
Eş
Başkanları Kurulu kararlarının tebliğini ve Kurulca gerekli görülenleri
kamuoyuna duyurulmasını sağlamak.
c)
Başkan
yardımcılarını görevlendirmek ve diğer Kurum personelini atamak.
d)
Hizmet birimlerinden gelen önerilere son
şeklini vererek Kurullara sunmak.
e)
Kurumun
stratejik planını, performans ölçütlerini hazırlamak, amaç ve hedeflerini,
hizmet kalite standartlarını, insan kaynakları ve çalışma politikalarını
oluşturmak.
f)
Belirlenen stratejilere, yıllık amaç ve
hedeflere uygun olarak Kurumun yıllık bütçesi ile mali tablolarını hazırlamak.
g)
Yıllık
faaliyet raporlarını hazırlamak, yıllık amaç ve hedeflere, performans
ölçütlerine göre faaliyetlerin değerlendirmesini yapmak ve bunları Eş Başkanlar
Kuruluna sunmak.
h)
Kurulların
ve hizmet birimlerinin uyumlu, verimli, disiplinli ve düzenli bir biçimde
çalışması amacıyla eşgüdümü sağlamak.
i)
Kurumun
yönetim ve işleyişine ilişkin diğer görevleri yerine getirmek.
(2)Başkanın
yokluğunda yetkilendirdiği Eş Başkanlar Üst Kurul üyesi yerine vekalet eder.
Başkanlık ve
Birimlerinin Oluşturulması, Kaldırılması
MADDE 21- (1) Başkanlık,
Başkan Yardımcıları ve başkan yardımcılarına bağlı (EK 1’de ifade edilen)
birimlerden oluşur.
(2) Kurum, görev
alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere kamu kurum ve
kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve konuyla ilgili uzmanların katılımı ile
altı ay süreli geçici komisyonlar oluşturabilir. Başkan, bu süreyi üç aya kadar
uzatabilir. Gerekli görülmesi hâlinde Genel Kurul kararıyla altı aylık süre iki
katına kadar uzatabilir.
(3) Başkanlık
birimlerinin çalışma usul ve esasları, bu Kanunda belirtilen faaliyet alanı,
görev ve yetkilerine uygun olarak Eş Başkanlar Üst Kurulunun teklifi üzerine Genel
Kurulca tam üye salt çoğunluğuyla onaylanan yönetmelikle belirlenir. Genel
kurul üyeleri teklifte değişiklik yapabilir. Birim ve komisyonların
oluşturulmasında izlenen usul kaldırılmalarında da geçerlidir.
Görevliler
MADDE 22 –
(1) Kurum görevlileri EK-1’de sunulan
teşkilat kapsamında aşağıda listelenmiştir:
a)
Kurul üyeleri,
1)
İl Kurul Üyeleri
2)
Bölge Kurulu Üyeleri,
3)
Genel Kurul Üyeleri
4)
Eş Başkanlar Kurulu
Üyeleri
(2) Kurullara üye olabilmek ve seçilme
yeterliliğine sahip olmak için aşağıdaki şartlar aranır:
a)
14/7/1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinin birinci
fıkrasının (A) bendinin (1), (4), (5), (6) ve (7) numaralı alt bentlerinde belirtilen
nitelikleri taşımak.
b)
Herhangi
bir siyasi partinin yönetim ve denetim organlarında görevli veya yetkili
bulunmamak.
c)
En
az dört yıllık lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olmak.
d)
Üyeliklerde
görev süresi dolmadan herhangi bir sebeple boşalma olması hâlinde, bir ay
içinde aynı usulle yeni üye seçilir. Bu şekilde seçilen üye, yerine seçildiği
üyenin kalan süresini tamamlar ve bunlardan iki yıl veya daha az süreyle görev
yapanların bu görevleri seçilme dönemi olarak değerlendirilmez.
b)
Kurum çalışanları
1)
Kurum Başkanı
2)
Kurum Başkanı
Yardımcıları
3)
Genel Müdürler
4)
Daire Başkaları
5)
Eşitlik Uzmanları,
6)
Eşitlik Uzmanı
Yardımcıları,
7)
Kurum Diğer
Çalışanları (EK-2)
Görevlilerin Özlük ve Diğer Hakları
MADDE 23- (1) Aylık, ödenek, mali, sosyal, emeklilik ve
diğer hakları ile teminatları bakımından çalıştıkları sürelerle geçerli olmak
kaydıyla;
a)
Eş Başkanlar Üst
Kurulu Üyeleri ve Kurum Başkanı, Kurum Başkan Yardımcıları, Yargıtay Birinci Başkanının;
b)
Kurum Genel
Müdürleri, Daire başkanları ve İl, Bölge ve Genel Kurul üyeleri, Yargıtay daire başkanları ve üyelerinin,
c)
Eşitlik Uzmanları ve
Eşitlik Uzman yardımcıları Sayıştay Denetçilerinin,
haklarındaki hükümlere tabidir.
(2) Bu kanunda belirtilmeyen durumlarda,
Kurumun tüm çalışanları için devlet memurları kanunu hükümleri geçerlidir.
Eşitlik Uzmanları ve Uzman Yardımcıları
MADDE 24 – (1) Kurum,
görevlerini etkin olarak yerine getirmek amacıyla Eşitlik Uzmanı
çalıştırabilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen
şartlara sahip, sınav tarihi itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış ve
Sosyoloji, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları, Psikoloji, Siyasal
Bilgiler, Hukuk, İktisat, İşletme, İktisadî ve İdarî Bilimler,
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Eğitim, İletişim fakülteleri ile bunlara
denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurt içi veya yurt dışında en az dört
yıllık lisans eğitimi veren fakülte veya yüksek okulların Kurumun
ihtiyaç duyduğu alanlardaki bölümlerinden mezun olanlar arasında
yapılacak özel yarışma sınavı sonucunda başarılı bulunanlar, Eşitlik Uzman
Yardımcısı kadrolarına atanırlar.
(2) Eşitlik Uzman
Yardımcılığına atananlar, bu görevde en az üç yıl fiilen çalışmak, olumsuz
sicil almamak, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Alanında düzenlenecek 12
Aylık eğitim programı kapsamında açılacak yeterlik sınavında başarılı olmaları
halinde Eşitlik Uzmanı kadrosuna atanırlar.
Yapılacak yeterlik
sınavına girmeye hak kazandığı halde geçerli mazereti olmaksızın sınava
girmeyenler, üst üste iki defa yapılacak sınavda başarılı olamayanlar veya
olumsuz sicil alanlar bu unvanlarını kaybederler ve durumlarına uygun başka
kadrolara nakledilirler.
(3) Sosyoloji, Toplumsal
Cinsiyet, Kadın Çalışmaları, Sosyal Hizmetler, Psikoloji ve eşdeğer alanlarda
yüksek lisans ve doktora mezunu olan kişiler KPSS ön eleme sınavından sonra
kurumca yapılacak mülakat sonrasında kurumda Eşitlik Uzmanı olarak
görevlendirilebilir. Mülakatı başarıyla geçen kişilere ve kurumda göreve
başlayan tüm personele 6 aylık hizmet içi toplumsal cinsiyet eşitliği eğitim
programı uygulanır.
(4) Eğitim ve yeterlik
programları; toplumsal cinsiyet, kadın çalışmaları ve eş değer alanlarda master
program yeterliliği onaylanmış ve en az 5 yıldır mezun veren üniversitelerle
işbirliği protokoller ile yapılır.
(5) Kurum personeli
hakkında bu Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun bu Kanuna aykırı
olmayan hükümleri uygulanır.
Bütçe
MADDE 25– (1) Toplumsal cinsiyet eşitlik kurumu
bütçesi, sosyal güvenlik bütçelerine
dahildir.
(2) Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu, bütçe
taslağını genel kurulda onayladıktan sonra eylül ayı sonuna kadar doğrudan
Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar ve bir örneğini Hazine ve Maliye
Bakanlığına gönderir.
(3) Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu
bütçesine ilişkin iş ve işlemleri Kurum Başkanı yürütür. Bütçe taslağı TBMM’ye sunulmadan
önce Kurum Genel Kurulunun onayından geçer.
(4) Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu
muhasebe hizmetleri Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı tarafından atanan muhasebe
yetkilisince yerine getirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Düzenlemeler
MADDE 26 - 10/7/2004 tarihli 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun “ihtisas
komisyonları” üst başlıklı 15 inci maddesinin ikinci fıkrasına “plan ve
bütçe komisyonu’ndan” ibaresinden sonra gelmek üzere, “toplumsal cinsiyet
eşitliği komisyonu” eklenmiştir.
MADDE 27 - 10/7/2004 tarihli 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun “ Büyükşehir
belediye başkanının görev ve yetkileri” üst başlıklı 18 inci
maddesinin m) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiştir;
n)
Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve toplumsal cinsiyet eşitliği
faaliyetleri hazırlık çalışmalarını koordine etmek,
o) Her ilçede en az bir tane
olacak şekilde kadın sığınma evleri açmak/açtırmak
ö) kreş, çocuk, yaşla ve
hasta bakım evleri açmak, açtırmak
MADDE 28 - 10/7/2004 tarihli 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun “ Büyükşehir belediye bütçesi ” üst
başlıklı 25 inci maddesinin ilk fıkrasına “ilçe belediyelerinden gelen bütçeler” ibaresinden
sonra gelmek üzere “Toplumsal Cinsiyet Etki Analiz raporu hazırlanarak” ibaresi
eklenmiştir.
MADDE 29 - 10/7/2004 tarihli 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Büyükşehir Belediyesi
Teşkilatı” üst başlıklı 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasından sonra
gelmek üzere, “Büyükşehir belediyeleri kapsamında toplumsal cinsiyete duyarlı
bütçeleme ve toplumsal cinsiyet eşitliği çalışmalarını yürütmek amacıyla
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Başkanlığı kurulur” eklenmiştir.
MADDE 30 - 13/5/2005 tarihli 5393 sayılı Belediye
Kanunu’nun “ihtisas komisyonları” üst başlıklı 24 üncü maddesinin ikinci fıkrasına “10.000 üzerindeki
belediyelerde” ibaresinden sonra gelmek üzere, “toplumsal cinsiyet eşitliği
komisyonu,” eklenmiştir.
MADDE 31 - 3/5/2005 tarihli 5393 sayılı
Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” üst başlıklı 38 inci maddesinin p bendinden sonra
gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiştir;
r)
Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve toplumsal cinsiyet eşitliği
faaliyetleri hazırlık çalışmalarını koordine etmek,
s) En az 1 tane olacak
şekilde kadın sığınma evleri açmak/açtırmak
ş) kreş, çocuk, yaşla ve
hasta bakım evleri açmak, açtırmak
MADDE 32- 3/5/2005 tarihli 5393 sayılı
Belediye Kanunu’nun “Belediye teşkilatı” üst
başlıklı 48 inci maddesinin 1 inci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir;
“Belediye
teşkilâtı, norm kadroya uygun olarak yazı işleri, malî hizmetler, fen işleri, zabıta ve toplumsal cinsiyet eşitlik birimlerinden oluşur.”
MADDE 33- 3/5/2005 tarihli 5393 sayılı
Belediye Kanunu’nun “Belediye Bütçesi” üst
başlıklı 61 inci maddesinin 2 inci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir;
“Bütçeye ayrıntılı
harcama programları, finansman programları ve toplumsal cinsiyet etki analizi
raporu eklenir.”
MADDE 34- 25/2/2009 tarihli
ve 5840 sayılı Kadın Erkek Fırsat
Eşitliği Komisyonu Kanununun 3 üncü maddesine
aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
g) Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına sunulan kanun teklifleri ile olağanüstü hal
sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin cinsiyet etki analinizi
yapıp ihtisas komisyonlarına görüş sunmak.
MADDE 35 - 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun;
a) 36 ncı maddesinin "Ortak
Hükümler" bölümünün A/11 numaralı bendine " Helal
Akreditasyon Uzmanlığı Yardımcıları " ibaresinden sonra gelmek üzere
"Eşitlik Uzman Yardımcıları ", "Helal Akreditasyon Uzmanlığına
" ibaresinden sonra gelmek üzere "Eşitlik Uzmanlığına",
b) (I) sayılı Cetvelinin
(I/h) bendine, " İstihdam ve Meslek Uzmanları" ibaresinden sonra
gelmek üzere "Eşitlik Uzmanları",
c) "Zam ve
Tazminatlar" başlıklı 152 nci maddesinin; "II-
Tazminatlar" bölümünün "A- Özel Hizmet Tazminatı" bendinin (i)
alt bendine " İstihdam ve Meslek Uzmanları" ibaresinden sonra gelmek
üzere "Eşitlik Uzmanları",
ibareleri eklenmiştir.
MADDE 36 - 22/4/1983 tarihli 2820
sayılı Siyasi Partiler Kanun’un 16’ıncı maddesinin son f aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Siyasi partiler,
tüzüklerinde yer almak ve iki kişiden fazla olmamak kaydıyla eş genel başkanlık
sistemini uygulayabilirler. Eş genel başkanlar, bu Kanunda genel başkan için
öngörülen hükümlere tabidir. Eş genel başkanlardan en az biri kadın olmalıdır.
Eş başkanlık uygulaması il ve ilçe örgütlerinde de uygulanabilir.”
MADDE 37- 22/4/1983 tarihli 2820
sayılı Siyasi Partiler Kanun’un Devletçe Yardım başlıklı Ek 1’inci maddesinin
2’inci fıkrasına “suretiyle her yıl ödenir.” ibaresinden sonra gelmek
üzere “Seçilmiş kadın millet vekili oranı yüzde 40 ve üzeri olan siyasi
partilere ödenen yardım 1/3 oranında arttırılarak ödenir” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 38- 10/06/1983
tarihli 2839
sayılı Siyasi Partiler Kanun’un Adaylık başlıklı 12’inci maddesine aşağıdaki ek fıkra ilave
edilmiştir.
Siyasi partilerin tüm adayları
içerisinde kadın veya erkek oranı yüzde 30’un altında olamaz. Aday listesi
sıralamasında üst üste 3 kişi aynı
cinsiyetten olamaz. Siyasi partiler tüm seçim çevrelerinde farklı
cinsiyetlerden en az bir vekil adayı göstermek zorundadır.
“MADDE 39.- Ekli
(2) sayılı listede gösterilen kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname Eki (III) sayılı cetvele Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
Kurumu bölümü olarak eklenmiştir.
MADDE 40. – Aile,
Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde kurulu Kadının Statüsü Genel
Müdürlüğü mevzuatla verilen görevleri, personeli ve bütçesi ile birlikte
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurumu bünyesine devredilir.
MADDE 41 - 8/3/2012 tarihli
ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve
Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanununun Geçici 1.
Maddesinden sonra gelmek üzere; aşağıdaki madde eklenmiştir
GEÇİCİ
MADDE 1 – Bu Kanunun 14 üncü maddesinde kurulması öngörülen şiddet
önleme ve izleme merkezleri, 31/12/2022 tarihine kadar her ilçe düzeyinde kurulur.
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Kanunda
öngörülen yönetmelik, standart, rehber ve diğer düzenlemeler bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde çıkarılır.
GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Kanunda
öngörülen kurum devir işlemlerine ilişkin düzenlemeler bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren en geç altı ay içinde yapılır. .
Yürürlük
MADDE 42-
Bu Kanun
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 43-
Bu Kanun
hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
EK-1 SAYILI LİSTE
|
|||||
|
|
|||||
|
KURUMU : TOPLUMSAL
CİNSİYET EŞİTLİĞİ KURUMU BAŞKANLIĞI |
|||||
|
GENEL KURUL |
KURUM BAŞKANI |
EŞ BAŞKANLAR ÜST
KURULU |
|||
|
BÖLGE KURULU |
|||||
|
İL KURULU |
|||||
|
|
BAŞKAN YARDIMCISI |
BAŞKAN YARDIMCISI |
BAŞKAN YARDIMCISI |
BAŞKAN YARDIMCISI |
|
|
|
|||||
|
HİZMET BİRİMLERİ |
DANIŞMA BİRİMLERİ |
DESTEK BİRİMLERİ |
|||
|
·
Ayrımcılık Önleme Genel Müdürlüğü |
·
Hukuk Müşavirliği |
·
İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı |
|||
|
·
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Veri Genel Müdürlüğü |
·
Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı |
·
İnsangücü Dairesi Başkanı |
|||
|
·
Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Genel Müdürlüğü |
·
Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri ·
İç Denetim Birim Başkanı |
|
|||
|
·
Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme Genel Müdürlüğü ·
Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü ·
Kadına Yönelik Her Türlü Şiddeti Önleme Genel Müdürlüğü |
|||||
|
·
Uluslararası İlişkiler Genel Müdürlüğü |
|||||
|
·
Rehberlik ve Denetim Genel Müdürlüğü |
|||||
|
|
|
||||
|
|||||
|
KURUMU : TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ
KURUMU |
|
||||
|
TEŞKİLATI : MERKEZ |
|
||||
|
KURUM KODU : |
|
||||
|
|||||
|
(III) SAYILI CETVEL |
|
||||
|
İHDAS EDİLEN KADROLAR |
|
||||
|
Sınıfı |
U n v a n ı |
Derece |
Serbest Kadro Adedi |
|
|
|
GİH |
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurum
Başkanı |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Yönetim Kurulu Üyesi |
1 |
6 |
|
|
|
GİH |
Başkan Yardımcısı |
1 |
4 |
|
|
|
GİH |
I. Hukuk Müşaviri |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Rehberlik ve Teftiş Başkanı |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
İç Denetim Birim Başkanı |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
İnsangücü Dairesi Başkanı |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Ayrımcılık Önleme Genel Müdürlüğü |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Veri Genel
Müdürlüğü |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Genel
Müdürlüğü |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme
Genel Müdürlüğü |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Kadına Yönelik Her Türlü Şiddeti Önleme
Genel Müdürlüğü |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanı |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı |
1 |
1 |
|
|
|
GİH |
Hukuk Müşaviri |
1 |
5 |
|
|
|
GİH |
Baş Eşitlik Uzmanı |
1 |
52 |
|
|
|
GİH |
Mali Hizmetler Uzmanı |
2 |
52 |
|
|
|
AH |
Avukat |
1 |
9 |
|
|
|
AH |
Avukat |
6 |
81 |
|
|
|
GİH |
İşaret Dili Tercümanı |
9 |
2 |
|
|
|
GİH |
EşitlikUzmanı |
4 |
100 |
|
|
|
GİH |
EşitlikUzmanı |
5 |
200 |
|
|
|
GİH |
EşitlikUzmanı |
6 |
300 |
|
|
|
GİH |
EşitlikUzmanı |
7 |
300 |
|
|
|
GİH |
EşitlikUzman Yardımcısı |
9 |
648 |
|
|
|
GİH |
Eğitim Uzmanı |
1 |
81 |
|
|
|
GİH |
Eğitim Uzmanı |
9 |
81 |
|
|
|
GİH |
Sivil Savunma Uzmanı |
9 |
81 |
|
|
|
SH |
Sosyal Çalışmacı |
9 |
81 |
|
|
|
TH |
İşaret Dili Tercümanı |
9 |
81 |
|
|
|
GİH |
Aktüer |
6 |
6 |
|
|
|
GİH |
Muhasebeci |
9 |
13 |
|
|
|
GİH |
Mütercim |
6 |
13 |
|
|
|
GİH |
Programcı |
6 |
13 |
|
|
|
GİH |
Çözümleyici |
3 |
13 |
|
|
|
GİH |
Şef |
3 |
39 |
|
|
|
GİH |
Memur |
5 |
39 |
|
|
|
GİH |
Memur |
9 |
13 |
|
|
|
GİH |
Memur |
7 |
13 |
|
|
|
GİH |
Memur |
8 |
13 |
|
|
|
GİH |
Memur |
10 |
13 |
|
|
|
GİH |
Santral Memuru |
5 |
13 |
|
|
|
GİH |
Satınalma Memuru |
8 |
13 |
|
|
|
GİH |
Bilgisayar İşletmeni |
9 |
13 |
|
|
|
GİH |
Veri Haz.Kont. İşletmeni |
1 |
81 |
|
|
|
GİH |
Veri Haz.Kont. İşletmeni |
4 |
81 |
|
|
|
GİH |
Veri Haz.Kont. İşletmeni |
9 |
81 |
|
|
|
SH |
Psikolog |
1 |
81 |
|
|
|
SH |
Psikolog |
9 |
81 |
|
|
|
SH |
Diyetisyen |
6 |
2 |
|
|
|
SH |
Çocuk Gelişimcisi |
5 |
81 |
|
|
|
SH |
Hemşire |
9 |
81 |
|
|
|
TH |
Mühendis |
9 |
81 |
|
|
|
TH |
İstatistikçi |
1 |
81 |
|
|
|
TH |
İstatistikçi |
2 |
81 |
|
|
|
TH |
İstatistikçi |
3 |
81 |
|
|
|
TH |
İstatistikçi |
5 |
81 |
|
|
|
TH |
İstatistikçi |
6 |
6 |
|
|
|
YH |
Hizmetli |
9 |
81 |
|
|
|
YH |
Şoför |
9 |
81 |
|
|
|
YH |
Aşçı |
9 |
81 |
|
|
|
TOPLAM |
3.627 |
|
|||
|
EK-2 SAYILI LİSTE |
|
||||
|
|||||
|
KURUMU : TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ
KURUMU |
|
||||
|
TEŞKİLATI : TAŞRA |
|
||||
|
KURUM KODU : |
|
||||
|
Sınıfı |
U n v a n ı |
Derece |
Serbest Kadro Adedi |
|
|
|
GİH |
İl Müdürü |
1 |
81 |
||
|
GİH |
İl Müdür Yardımcısı |
1 |
81 |
||
|
GİH |
İl Müdür Yardımcısı |
2 |
81 |
||
|
GİH |
Şube Müdürü |
1 |
162 |
||
|
GİH |
Şube Müdürü |
2 |
162 |
||
|
GİH |
Şube Müdürü |
3 |
162 |
||
|
AH |
Avukat |
2 |
81 |
||
|
GİH |
Eğitim Uzmanı |
1 |
81 |
||
|
GİH |
Eğitim Uzmanı |
2 |
81 |
||
|
GİH |
Eğitim Uzmanı |
9 |
81 |
||
|
GİH |
Muhasebeci |
9 |
81 |
||
|
GİH |
Mütercim |
5 |
81 |
||
|
GİH |
İşaret Dili Tercümanı |
3 |
81 |
||
|
GİH |
Şef |
4 |
162 |
||
|
GİH |
Memur |
9 |
243 |
||
|
GİH |
Memur |
10 |
243 |
||
|
GİH |
Memur |
11 |
243 |
||
|
GİH |
Bilgisayar İşletmeni |
5 |
243 |
||
|
GİH |
Bilgisayar İşletmeni |
6 |
52 |
||
|
GİH |
Şoför |
12 |
243 |
||
|
SH |
Daire Tabibi |
4 |
81 |
||
|
SH |
Psikolog |
2 |
243 |
||
|
SH |
Hemşire |
5 |
243 |
||
|
SH |
Hemşire |
7 |
243 |
||
|
TH |
İstatistikçi |
4 |
81 |
||
|
TH |
İstatistikçi |
5 |
81 |
||
|
TH |
İstatistikçi |
9 |
81 |
||
|
TH |
Teknisyen |
3 |
3 |
||
|
YH |
Hizmetli |
9 |
81 |
||
|
YH |
Aşçı |
9 |
81 |
||
|
YH |
Kaloriferci |
10 |
81 |
||
|
YH |
Bekçi |
10 |
81 |
||
|
YH |
Bekçi |
11 |
3 |
||
|
|
TOPLAM |
|
4.108 |
|
|
[1]
İstanbul, Ankara ve İzmir dışında tek başına bir bölge olan il yoktur. Bu üç il
aynı zamanda bir bölgedir.
Yorumlar
Yorum Gönder